สารสนเทศนี้ว่าด้วยเรื่องการบิดเบือนข้อเท็จจริง ซึ่งเป็นข้อมูลที่จงใจสร้างขึ้นหรือเผยแพร่เพื่อหลอกลวงและก่อให้เกิดอันตราย

ข้อมูลที่ผิดพลาด คือข้อมูลที่ไม่จริงหรือไม่ถูกต้องซึ่งเผยแพร่โดยมิได้มีเจตนาที่จะหลอกลวงหรือก่อให้เกิดอันตราย

หน่วยข่าวกรองความมั่นคงแห่งนิวซีแลนด์ (NZSIS) ให้คําจํากัดความของการบิดเบือนข้อมูลว่าเป็นการจงใจสร้างข้อมูลเท็จหรือเผยแพร่เพื่อให้เข้าใจผิดด้วย เจตนาที่จะก่อให้เกิดอันตรายหรือสำเร็จตามเป้าประสงค์ในวงกว้าง โดยส่วนใหญ่มักแพร่กระจายทางออนไลน์หรือสื่อสังคมออนไลน์ แต่ก็สามารถพบตามสื่อโทรทัศน์ วิทยุ หรือข่าวต่างๆ รวมถึงหนังสือพิมพ์ได้เช่นกัน

รัฐต่างประเทศและตัวแทนอาจใช้ข้อมูลบิดเบือนเป็นส่วนหนึ่งของการแทรกแซงจากต่างประเทศเพื่อ โน้มน้าวและทําให้ผู้คนและชุมชนเข้าใจผิดในทางที่เป็นอันตราย

ข้อมูลบิดเบือนสามารถแพร่กระจายได้อย่างไร

การบิดเบือนข้อมูลสามารถแพร่กระจายได้หลายวิธี อาทิ เช่น:

• แอปพลิเคชันส่งข้อความและเครือข่ายชุมชนออนไลน์ มักเป็นช่องทางที่ข้อมูลส่งถึงกันระหว่างผู้ติดต่อที่ผู้คนไว้วางใจ
• เนื้อหาที่เผยแพร่ภายในชุมชนหรือ กลุ่มที่มีความสนใจเหมือนกันซึ่งผู้คนอาจเชื่อถือมากกว่าเพราะมาจากแหล่งที่คุ้นเคยหรือ อยู่ในภาษาที่คนเหล่านั้นเข้าใจ
• ข้อมูลจากสื่อหรือแหล่งข้อมูลนอกนิวซีแลนด์ ซึ่งอาจไม่สอดคล้องกับสื่อหรือบริบทของนิวซีแลนด์
• แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย สามารถเผยแพร่ข้อมูลที่บิดเบือนได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเนื้อหาแบบสั้น เช่น วิดีโอติ๊กต็อก คอนเทนต์ในอินสตาแกรม หรือการระดมโพสต์ข้อความในทวิตเตอร์/เอ๊กซ์
• ผู้นำกระแสทางสื่อออนไลน์ และเจ้าของเพจ/วิดีโอ/ข้อมูลที่มีลูกเพจจากหนึ่งหมื่นถึงหนึ่งแสนคน สามารถเผยแพร่ข้อมูลที่บิดเบือนได้เนื่องจากมีฐานผู้ติดตามจํานวนมากหรือเชื่อถือได้
• เครื่องมือค้นหาและคำแนะนำ บนแพลตฟอร์มต่างๆ อาจแสดงข้อมูลเท็จแก่ผู้ใช้ แม้ว่าจะไม่ได้มีการค้นหาข้อมูลดังกล่าวก็ตาม
• การเผยแพร่แบบออฟไลน์เช่น ใบปลิว/แผ่นพับ โปสเตอร์ การบอกต่อในที่ทำงาน โรงเรียน หรือชุมชน

พึงใช้วิจารณญาณในการรับชมรับฟัง

ตรวจสอบดูให้ดีว่า:

• ข้อมูลนั้นมาจากแหล่งที่น่าเชื่อถือหรือไม่ และเว็บไซต์ข่าวที่น่าเชื่อถืออื่นๆ รายงานข้อมูลเดียวกันหรือไม่ ตรวจสอบแหล่งข้อมูล วิธีสังเกตข่าวปลอม จาก Netsafe เพื่อศึกษาเพิ่มเติม
• แหล่งที่มาของเรื่องราวหรือข้อมูลต้นฉบับ และใครเป็นผู้เผยแพร่หรือแชร์ข้อมูลนั้น
• ผู้เขียนคือใคร รวมถึงภูมิหลัง จุดประสงค์ หรือความสนใจของคนเหล่านั้นคืออะไร (ตัวอย่างเช่น คนเหล่านั้นตั้งใจที่จะบอกกล่าว ชี้ช่อง เน้นย้ำมุมมองใดๆเป็นการเฉพาะ หรือครอบงำความคิดเห็นของคนหรือไม่)

ท่านควรที่จะ:

• หยุดวิดีโอไว้ก่อนชั่วคราว เมื่อเนื้อหาปลุกปั่นให้เกิดภาวะอารมณ์รุนแรง (เช่น รู้สึกคอขาดบาดตาย หวาดกลัว หรือโกรธจัดเป็นฟืนเป็นไฟ)
• ตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับแรงจูงใจ ของการสร้างหรือเผยแพร่เนื้อหาดังกล่าว (เช่น เพื่อโน้มน้าวความคิดเห็น สร้างยอดคลิก หรือชี้ช่องให้มีการกระทำการใดๆ)
• ลองใคร่ครวญดูว่าใครจะได้ประโยชน์ หากหลงเชื่อหรือเผยแพร่ข้อมูลนั้นต่อ

ตัวอย่างเช่น หากท่านเห็นโพสต์ที่บอกว่า "แชร์เลยก่อนที่จะถูกลบ" ท่านควรฉุกคิดสักนิดว่าทำไมถึงมีการแชร์โพสต์นั้น

ควรทำอย่างไรเมื่อท่านไม่แน่ใจ

ประเด็นสําคัญคือต้องตระหนักไว้ว่าไม่เป็นไรหากท่านไม่สามารถทราบได้ทันทีใดว่าข้อมูลบางอย่างมีการบิดเบือน

การใช้เวลาไตร่ตรองก่อนที่จะแบ่งปันข้อมูลจะช่วยให้ท่านมีโอกาสคิดว่าข้อมูลนั้นเป็นความจริงหรือไม่ ตรวจสอบข้อเท็จจริง และหลีกเลี่ยงการเผยแพร่ข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง

ท่านยังสามารถพูดคุยกับคนที่ไว้ใจ เช่น สมาชิกในครอบครัวหรือเพื่อน เพื่อฟังความคิดเห็นของคนเหล่านั้นเกี่ยวกับข้อมูลดังกล่าวได้

ข้อมูลบิดเบือนที่รัฐต่างประเทศและตัวแทนใช้

ต่อไปนี้คือลักษณะบางประการที่ รัฐต่างประเทศและตัวแทนนำมาใช้โดยเจตนาใน การเผยแพร่ข้อมูลเท็จ:

• ยั่วยุอารมณ์อย่างรุนแรง โดยจงใจปกปิดข้อเท็จจริงหรือหลักฐานสำคัญ เพื่อจุดชนวนความโกรธ ความกลัว หรือความไม่พอใจ
• นำเสนอข้อมูลในลักษณะที่ทำให้เข้าใจผิดหรือเกินจริง เพื่อกระตุ้นให้เกิดการโต้ตอบหรือเผยแพร่อย่างรวดเร็ว
• ใช้ภาษาที่มีผลต่ออารมณ์ เพื่อเร่งเร้าการตอบสนองของผู้อ่านแทนที่จะแจ้งให้บุคคลนั้นทราบเฉยๆ
• แสดงอคติอย่างโจ่งแจ้งหรือใช้ภาพเหมารวม เพื่อล้างความคิดของคนเกี่ยวกับประเด็นใดๆหรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง
• ไม่กล่าวถึงตรรกะหรือมุมมองที่เห็นต่าง เพื่อเสนอข้อมูลเพียงด้านเดียว
• ให้ข้อมูลที่คลาดเคลื่อน มีการดัดแปลง หรือล้าหลัง ราวกับว่าเป็นข้อมูลถูกต้อง
• ใช้ตัวสะกดหรือไวยากรณ์ผิดบ่อยครั้ง ซึ่งบางครั้งอาจบ่งบอกถึงการขาดความน่าเชื่อถือหรือเป็นเนื้อหาที่สร้างขึ้นลวกๆ
• ใช้ภาพหรือวิดีโอที่ด้อยคุณภาพ ภาพตัดต่อ หรือภาพอ้างอิงที่ขัดต่อเนื้อหา เพื่อสนับสนุนข้อมูลที่ทำให้เข้าใจผิด

ควบคุมฟีดโซเชียลมีเดียของท่าน

หากบัญชีโซเชียลมีเดียใดเผยแพร่ข้อมูลเท็จหรือทำให้เข้าใจผิด:

• บล็อกหรือเลิกติดตาม บัญชีนั้นเพื่อป้องกันไม่ให้เห็นเนื้อหาที่คล้ายกันเพิ่มเติม
• รายงานบัญชี บนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียเพื่อช่วยลดเนื้อหาที่เป็นอันตรายทางออนไลน์

วิธีรายงานการบิดเบือนข้อมูล

ท่านสามารถรายงานเนื้อหาออนไลน์ที่เป็นอันตรายหรือเป็นเท็จได้ดังต่อไปนี้

• รายงานการบิดเบือนข้อมูลและเนื้อหาที่เป็นอันตรายอื่น ๆ ทางเว็บไซต์ Netsafe
• หากเนื้อหาสื่อทำให้เกิดความเข้าใจผิดหรือละเมิดกฎการออกอากาศ ให้ยื่นเรื่องร้องเรียนไปยังหน่วยงานกำกับดูแล สภาสื่อแห่งนิวซีแลนด์หรือหน่วยงานกำกับดูแลมาตรฐานการโฆษณา
• รายงานข้อมูลที่บิดเบือนทางโซเชียลมีเดียโดยใช้คุณสมบัติการรายงานแพลตฟอร์ม

ศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับ Netsafe

Netsafe คือองค์กรอิสระไม่แสวงหาผลกำไรด้านความปลอดภัยออนไลน์ของนิวซีแลนด์ ซึ่งให้การสนับสนุน ความเชี่ยวชาญ และการศึกษาด้านความปลอดภัยออนไลน์แก่ประชาชนในนิวซีแลนด์ รวมถึง เด็กและเยาวชน ผู้ปกครองและพี่เลี้ยงผู้ใหญ่ และ ผู้สูงวัย

Headspace Invaders (เฮดสเปซ อินเวดเดอร์ส)

Headspace Invaders เป็นแพลตฟอร์มแบบโต้ตอบ ที่ช่วยให้เยาวชนอายุ 12 ถึง 16 ปี มีความความมั่นใจและทักษะการคิดเชิงวิเคราะห์เมื่อต้องรับมือกับเนื้อหาออนไลน์ เพื่อช่วยให้เยาวชนตระหนักถึงการชักจูง การกดดัน และอันตรายที่เกิดขึ้นทางออนไลน์