Ang mapagkukunang ito ay nakatuon sa disinformation, na impormasyon na sadyang ginawa o ibinahagi upang manlinlang at magdulot ng pinsala.

Ang misinformation ay mali o hindi wastong impormasyon na ibinahagi nang walang intensyon na manlinlang o magdulot ng pinsala.

Tinutukoy ng Serbisyong Intelihensya sa Seguridad ng New Zealand (NZSIS, New Zealand Security Intelligence Service) ang disinformation bilang impormasyon na sadyang mali o nakalilinlang ay ipinapakalat nang may intensyon na magdulot ng pinsala o makamit ang mas malawak na layunin. Ito ay kadalasang ipinapakalat online o sa social media, ngunit ito ay maaaring lumabas sa telebisyon, radyo, o sa balita, kasama ang mga pahayagan.

Maaaring gamitin ng mga dayuhang estado at kanilang mga kahalili ang disinformation bilang bahagi ng dayuhang panghihimasok at linlangin ang mga tao at komunidad sa nakapipinsalang mga paraan.

Paano maaaring kumalat ang disinformation

Ang disinformation ay maaaring kumalat sa iba't ibang paraan, kabilang ang:

• Mga messaging app at network sa komunidad, kung saan ang impormasyon ay kadalasang ibinabahagi sa pagitan ng mga kontak na pinagkakatiwalaan ng mga tao.
• Content na ibinabahagi sa loob ng komunidad o mga grupo ng interes, na maaaring pinagkakatiwalaan ng mga tao dahil nagmumula ito sa pamilyar na mga pinagmumulan o nasa wikang nauunawaan nila.
• Impormasyon mula sa media o pinagmumulan sa labas ng New Zealand na maaaring hindi kahanay sa media o konteksto ng New Zealand.
• Maaaring mabilis na ikalat ng mga plataporma sa social media ang disinformation, lalo na ang maiksing-anyo na content tulad ng mga video sa TikTok, Instagram reel, o Twitter/X threads.
• Maaari ring ikalat ng mga influencer at micro-influencer ang disinformation dahil mayroon silang malaki o pinagkakatiwalaang tagasunod.
• Ang mga search engine at rekomendasyon sa mga plataporma ay maaaring magpakita ng disinformation sa mga gumagamit, kahit pa hindi nila ito hinahanap.
• Ang pagbabahagi offline, tulad ng nakalimbag na mga flyer, poster, mga sinasabi sa mga lugar ng trabaho, paaralan, o komunidad.

Iniisip ang iyong nakikita

Tingnan:

• Kung ang impormasyon ay nagmula sa isang mapagkakatiwalaang mapagkukunan at kung ang iba pang mapagkakatiwalaang mga site ng balita ay nag-uulat ng parehong impormasyon. Tingnan ang mapagkukunan na Paano makilala ang pekeng balita ng Netsafe upang malaman ang higit pa.
• Saan lumabas ang orihinal na kuwento o impormasyon at kung sino ang nagtataguyod o nagbabahagi nito.
• Sino ang may-akda at ano ang kanilang pinagmulan, layunin, o interes (halimbawa, kung sinusubukan nilang magbigay ng impormasyon, manghikayat, magtaguyod ng isang partikular na pananaw, o impluwensyahan ang mga opinyon ng mga tao).

Isaalang-alang:

• Pagtigil kapag ang content ay nagdudulot ng matinding emosyonal na reaksyon (hal., pag-aapura, takot, o galit).
• Pagtatanong kung bakit maaaring nilikha o ibinahagi ang content (hal., upang makaimpluwensya ng mga opinyon, makabuo ng mga pag-click, o mag-udyok ng aksyon).
• Pag-iisip kung sino ang makikinabang kung ang impormasyon ay paniniwalaan o ibabahagi.

Halimbawa, kung makakita ka ng post na nagsasabing 'ibahagi ito ngayon bago pa ito matanggal,' dapat itong magpa-hinto at magpa-isip sa iyo kung bakit ito ibinabahagi.

Ano ang gagawin kapag hindi ka sigurado

Mahalagang tandaan na ayos lang na hindi agad malaman kung ang isang bagay ay disinformation.

Ang paglalaan ng oras bago magbahagi ng impormasyon ay nagbibigay sa iyo ng pagkakataong pag-isipan kung ito ay totoo, masuri ang mga katotohanan, at maiwasan ang pagkalat ng isang bagay na hindi tumpak.

Maaari ka ring makipag-usap sa mga pinagkakatiwalaang tao, tulad ng mga miyembro ng pamilya o mga kaibigan, upang malaman ang kanilang mga saloobin tungkol sa impormasyon.

Disinformation na ginagamit ng mga dayuhang estado at ng kanilang mga kahalili

Nasa ibaba ang ilang katangiang sadyang ginagamit sa disinformation ng mga dayuhang estado at ng kanilang mga kahalili:

• Pumukaw ng matinding emosyon habang sadyang inaalis ang mahahalagang katotohanan o ebidensya upang magdulot ng galit, takot, o kabalbalan.
• Maglahad ng impormasyon sa mapanlinlang o pinalabis na paraan upang magdulot ng reaksyon o mabilis na kumalat.
• Gumamit ng mga salitang puno ng emosyon upang pumukaw ng reaksyon sa mga mambabasa sa halip na magbigay ng impormasyon sa kanila.
• Magpakita ng malinaw na pagkiling o umasa sa mga estereotipo upang maimpluwensyahan kung paano iniisip ng mga tao ang isang isyu o grupo.
• Ibukod ang iba't ibang perspektibo o pananaw upang maipakita lamang ang isang panig ng isang kuwento.
• Magsama ng mali, minanipula, o hindi napapanahong impormasyong ipinakita na parang ito ay wasto.
• Maglaman ng mga madalas na pagkakamali sa baybay o gramatika, na kung minsan ay maaaring magpahiwatig ng mababang kredibilidad o content na nilikha nang napakabilis.
• Gumamit ng mga larawan o video na mababa ang kalidad na-edit, o wala sa konteksto upang suportahan ang mapanlinlang na impormasyon.

Kontrolin ang iyong social media feed

Kung ang isang social media account ay nagbabahagi ng mali o nakaliligaw na impormasyon:

• I-block o i-unfollow ang account para maiwasan ang paglabas ng mas maraming katulad na content.
• Iulat ang account sa plataporma ng social media upang makatulong na mabawasan ang nakapipinsalang content online.

Paano mag-ulat ng disinformation

Maaari kang mag-ulat ng nakapipinsala o maling online na content:

• Iulat ang disinformation at iba pang nakapipinsalang content sa website ng Netsafe.
• Kung ang content ng media ay nakalilinlang o lumalabag sa mga patakaran sa pagsasahimpapawid, maghain ng reklamo sa Konseho ng Media sa New Zealand, o Awtoridad sa mga Pamantayan ng Patalastas.
• Mag-ulat ng disinformation sa social media gamit ang mga tampok sa pag-ulat ng plataporma.

Alamin ang higit pa sa Netsafe

Ang Netsafe ay isang malayang hindi pangkalakal na organisasyon para sa kaligtasan online ng New Zealand, na nagbibigay ng suporta sa kaligtasan online, kadalubhasaan at edukasyon para sa mga tao sa New Zealand kabilang ang: mga bata at kabataan, mga magulang at tagapag-alaga , mga nasa gulang at matatanda.

Headspace Invaders

Ang Headspace Invaders ay isang interactive na plataporma na tumutulong sa mga kabataang may edad 12 hanggang 16 taon na bumuo ng kumpiyansa at mga kasanayan sa kritikal na pag-iisip kapag nilalayag ang mga content online upang tulungan ang mga kabataan na kilalanin ang pagmamanipula, presyur, at pinsala online.