အွန်လိုင်းပေါ်တွင်တွင် ဘေးကင်းစွာနေခြင်း Keeping safe online
ဆိုင်ဘာလုံခြံရေးသည် ကျွန်ုပ်အတွက် အဘယ်ကြောင့် အရေးကြီးပါသနည်း?
အင်တာနက်နှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာများသည် ကျွန်ုပ်တို့အား သတင်းအချက်အလက်များမျှဝေရန်နှင့် သူငယ်ချင်းများ၊ မိသားစုများနှင့် အဆက်အသွယ်မပြတ်စေရန် ကူညီပေးသည့် အံ့သြဖွယ်ပလက်ဖောင်းများဖြစ်သည်။
သို့ပေမယ့်လဲ ရာဇ၀တ်ကောင်များနှင့် အခြားတရားမ၀င်အဖွဲ့အစည်းများသည်လည်း သင့်ငွေ၊ သင့်အချက်အလက်များကို ရယူရန်ကြိုးစားခြင်း သို့မဟုတ် သင့်အား ခြိမ်းခြောက်ရန်ကြိုးစားခြင်း တို့အတွက် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုပါသည်။
၎င်းတို့သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မည်သည့်နေရာမှမဆို လည်ပတ်နိုင်ပြီး ဘာသာစကားအများစုကို ကျွမ်းကျင်စွာပြောနိုင်ပြီး ယုံကြည်စိတ်ချရသော ဝဘ်ဆိုဒ်အတုများကို ဖန်တီးနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် သင့်အား အီးမေးလ်၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာနှင့် စာသားမက်ဆေ့ခ်ျမှတစ်ဆင့် ဆက်သွယ်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် သင့်အား ကြောက်ရွံ့မှု သို့မဟုတ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုဖြစ်စေရန် ကြိုးစားမည်ဖြစ်သောကြောင့် သင်ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မတွေးတောနိုင်ပါ။
ထိုအရာအားလုံးကို သင်ပြင်ဆင်ထားရန်လိုအပ်ပြီး သူတို့အသုံးပြုသော လှည့်ကွက်များကို အမြဲသတိထားပါ။
အွန်လိုင်းမှာ ကြုံတွေ့ရတတ်တဲ့ ပြဿနာတချို့က ဘာတွေလဲ။
ဖော်ပြပါတို့သည် ကျွန်ုပ်တို့မြင်နေရသည့် အဖြစ်အများဆုံး အခြေအနေများဖြစ်သည်။
- လင့်ခ်တစ်ခုကို နှိပ်ရန် သင့်အား သံသယဖြစ်ဖွယ် အီးမေးလ် သို့မဟုတ် စာသားမက်ဆေ့ခ်ျတစ်ခု ရရှိသည်။
- အဆိုပါလင့်ခ်များသည် သင်၏ login လော့ကင်အချက်အလက်များ သို့မဟုတ် ငွေကြေးအသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ခိုးယူရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် ဝဘ်ဆိုဒ်အတုများဆီသို့ ဦးတည်သွားလေ့ရှိသည်။
- သင့်ထံသို့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်များကို တောင်းသော သံသယဖြစ်ဖွယ် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတစ်ခု ဝင်လာသည်။
- အထက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖုန်းခေါ်ဆိုသူသည် သင့်ဘဏ်ဟု ဟန်ဆောင်ကာ အချက်အလက်တောင်းပါမည်။
- အခွင့်အာဏာပိုင် တစ်ဦးကဲ့သို့ ဟန်ဆောင်ပြီး တစ်ခုခုလုပ်ခိုင်းရန် ကြိုးစားနေသူတစ်ယောက်ဆီက ဆက်သွယ်မှုကို ရရှိပါသည်။
- မကြာခဏဆိုသလို ထိုလူက သင့်ကိုတစ်နည်းနည်းဖြင့် ခြိမ်းခြောက်တတ်သည်။
- တစ်စုံတစ်ယောက်သည် သင့်အွန်လိုင်းအကောင့်တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသောအကောင့်ထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားသည် (ဥပမာ- အီးမေးလ် သို့မဟုတ် ဆိုရှယ်မီဒီယာ)။
- တစ်စုံတစ်ယောက်သည် သင့်အွန်လိုင်းအကောင့်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာပါက ၎င်းတို့သည် အချက်အလက်များကို ခိုးယူခြင်း၊ ငွေပေးချေမှုများ ပြန်လည်ညွှန်းပေးခြင်း၊ သင့်အဖြစ်ယောင်ဆောင်ပြီး သင့်သူငယ်ချင်းများ သို့မဟုတ် မိသားစုဝင်များကို ပစ်မှတ်ထားခြင် ပြုလုပ်လာနိုင်သည်။
- သင့်ခရက်ဒစ်ကတ်အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ခိုးယူခံရခြင်း သို့မဟုတ် အတုပြုလုပ်ရောင်းချခြင်း သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခုတွင် သင့်အား ငွေအလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်းခံရသည်။
- လိမ်လည်လှည့်ဖြားသူများသည် သင့်အနေဖြင့် အလွန်ကောင်းသောရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုဟုထင်စေပြီး မတွေးဘဲချက်ချင်းဆုံးဖြတ်ချက်ချပြုလုပ်ရန်ရည်ရွယ်သည်။ သို့မဟုတ် စစ်မှန်သော ဝဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုမှ ဒေတာဖောက်ထွင်းခိုးယူခံရသောကြောင့် သင်၏အသေးစိတ်အချက်အလက်များသည် အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ပေါက်ကြားသွားနိုင်သည်။
ဤနေရာတွင် နောက်ထပ် ဥပမာများ ရှိပါသည်-
အခုဘဲ အကူအညီယူပါ – သင့်အွန်လိုင်းလုံခြုံမှုကို ထိန်းချုပ်ပါ
အွန်လိုင်းမှာ ဘယ်လိုလုံခြုံအောင်နေရမလဲ။
အလိမ်ခံရလျှင် သို့မဟုတ် ပိုဆိုးလျှင် မည်သို့ပြုလုပ်မည်နည်း။
အကူအညီတောင်းလို့ရသော နေရာအများအပြားရှိပါသည်။ သင်ခွင့်ပြုချက်မပေးပါက ဤအဖွဲ့အစည်းများသည် သင့်အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို အခြားမည်သူ့ကိုမျှ မျှဝေမည်မဟုတ်ပါ။
- သင်သည် CERT NZ portal ပေါ်တယ်မှတဆင့် NCSC သို့ ဆိုက်ဘာဖြစ်ရပ်များကို သတင်းပို့နိုင်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင့်အား အခြားအေဂျင်စီနှင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပေးသည်-
Report an incident | CERT NZ - ငွေကြေးဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်ပါက သင့်ဘဏ်ကို ချက်ချင်းဆက်သွယ်သင့်သည်။
- ပြည်ထဲရေးဌာန (Department of Internal Affairs) မှ ဆောင်ရွက်သည့် ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည့် 7726 သို့ သင့်ထံပေးပို့သောလိမ်လည်စာတိုများ အခမဲ့ပေးပို့နိုင်သည်။