ਔਨਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ Keeping safe online
ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਦਭੁਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਪਰਾਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਗਠਨ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਸੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਕੀਨਨ ਜਾਅਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਈਮੇਲ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ ਮੈਸੇਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ।
ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਣੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕੀ ਹਨ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਔਨਲਾਈਨ ਪੇਸ਼ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਇਹ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋਕਿ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ।
- ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੱਕੀ ਈਮੇਲ ਜਾਂ ਟੈਕਸਟ ਮੈਸੇਜ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਇਹ ਲਿੰਕ ਅਕਸਰ ਜਾਅਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲੌਗਿਨ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
- ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੱਕੀ ਕਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗਦੀ ਹੈ।
- ਜਿਵੇਂਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਹੋਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੇਗਾ।
- ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜੋਕਿ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਅਕਸਰ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ ਔਨਲਾਈਨ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ: ਈਮੇਲ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ)।
- ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਔਨਲਾਈਨ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚੋਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਮੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਹੋਣ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਤੁਹਾਡੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਅਲੀ ਵਿਕਰੀ ਜਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
- ਘੁਟਾਲੇਬਾਜ਼ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸੌਦਾ ਦੇਖੋਗੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੋਗੇ। ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਸਲ ਵੈਬਸਾਈਟ ਇੱਕ ਡੇਟਾ ਉਲੰਘਣਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੇਰਵੇ ਔਨਲਾਈਨ ਲੀਕ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ।
ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਹਨ: ਹੁਣੇ ਮਦਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ - ਆਪਣੇ ਔਨਲਾਈਨ ਮਾਲਕ ਆਪ ਬਣੋ
ਮੈਂ ਔਨਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ/ਸਕਦੀ ਹਾਂ?
ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਘੁਟਾਲਾ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਲਤ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਮਦਦ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਤੁਹਾਡੇ ਵੇਰਵੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
- ਤੁਸੀਂ CERT NZ ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ NCSC ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਏਜੰਸੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ: ਘਟਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ | CERT NZ
- ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੈਸਾ ਗੁਆ ਚੁਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
- ਘੁਟਾਲੇ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਮੈਸੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੇਵਾ, 7726 ਉੱਤੇ, ਮੁਫ਼ਤ, ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।