Doxing (cyangwa doxxing) ni iki?

Doxing nigihe umuntu ashyize amakuru yawe bwite cyangwa yumuntu kumurongo atakubajije. Ibi birashobora kubamo izina ryawe ryuzuye, aderesi y’urugo, nimero ya terefone, aho ukorera, cyangwa amakuru yumuryango wawe. Akenshi bashishikariza abandi bantu gukoresha amakuru kugirango bagutere ubwoba, bagutera ubwoba, bagutoteza cyangwa bagutera ubwoba.

Niba doxing ikorerwa cyangwa mu izina ryigihugu cyamahanga, ubu ni uburyo bwo kwivanga kwamahanga. Kugabana amakuru yihariye nayigenga kumugaragaro birashobora kwangiza ubuzima bwite bwumuntu, umutekano, numutekano

Niki wakora niba uhubutse

Niba wumva umerewe neza, menyesha umuryango wawe n’inshuti kumenya ibyabaye, nabo barashobora kwibasirwa. Basabe gushyiraho imbuga nkoranyambaga zabo bwite.

Koresha uburyo bwo gutanga amakuru kurubuga, porogaramu, cyangwa urubuga aho byabereye. Netsafe imbuga nkoranyambaga zifite amakuru yukuntu wabikora.

Urashobora kumenyesha Netsafe ibintu byangiza: Tanga icyifuzo - Netsafe.
Netsafe irashobora kandi kuguha inkunga yinzobere, inama nubufasha kumutekano kumurongo. Imeri help@netsafe.org.nz cyangwa wandike 'Netsafe' kuri 4282 kugirango ubone inkunga.

Niba ufite ibyago, hamagara Polisi ako kanya uhamagare 111.

Niba atari ibyihutirwa, ushobora kuvugana na Polisi mu nzira zikurikira:

  • Ukoresheje ifishi ya 105 iri kuri interineti
  • Uhamagara nomero 105 kuri telefoni igendanwa cyangwa yo munzu, iyi serivisi ni ubuntu kandi iboneka amasaha 24 ku minsi irindwi mu gihugu hose.

Ifishi ya 105 isaba amakuru amwe y’ibanze akwerekeye kugira ngo Polisi ishobore gutunganya raporo yawe no kugukurikirana. Polisi ikoresha gusa aya makuru kubikorwa byemewe.

Niba ukeka ko igihugu cyamahanga kiri inyuma yihohoterwa cyangwa gutotezwa, urashobora kubimenyesha NZSIS ukoresheje umutekano wabo urupapuro rwa interineti.

Si ngombwa ko utanga amakuru yawe bwite nk'izina ryawe, nomero ya telefoni, cyangwa amakuru yo kukugeraho niba utabishaka. Ushobora kandi kuzuza ifishi mu rurimi rwawe bwite. Amakuru yose utanga ni ibanga kandi arinzwe.

Niba ushaka kuganira n’umukozi wa NZSIS, ushobora kubahamagara kuri nomero 
+64 4 472 6170 cyangwa 0800 747 224.

Amakuru yo gusangira na Netsafe, Polisi cyangwa NZSIS mugihe utanga raporo

Mugihe utanga raporo, nibyiza gushiramo ibisobanuro byinshi bishoboka. Gerageza gushushanya cyangwa kubika kopi ya:

  • Ni ayahe makuru yihariye cyangwa yigenga yasangiwe cyangwa yashyizwe ahagaragara
  • Umwirondoro wabakoresha cyangwa konte yuwagutoteje cyangwa yagutoteje (urugero izina ryabo)
  • Itariki nigihe cyo guhohoterwa cyangwa gutotezwa byakiriwe
  • Izina ryurubuga cyangwa porogaramu aho byabereye

Nigute wakwirinda kuba umuswa

Reba Kugumana Umutekano Kumurongo kubindi bisobanuro.

Reba igenamiterere ryawe bwite kurubuga rusanga no kuri konte kumurongo. Shyira umwirondoro wawe wenyine kugirango abantu wizeye gusa babone amakuru yawe.

Reba izina ryawe nibisobanuro byawe kugirango urebe amakuru akwerekeye aboneka kumugaragaro. Kuraho amakuru yihariye kandi yihariye abandi bashobora gukoresha kugirango bakugirire nabi nka aderesi yawe.

Amaterefone na kamera birashobora gushira amakuru yumwanya kumafoto ukoresheje igenamiterere ryawe. Ibi birashobora gukoreshwa mugushakisha amakuru yawe bwite, nkurugo rwawe cyangwa ishuri ryabana bawe. Kuzimya geotagging cyangwa igenamiterere ryaho biratandukana kubikoresho, shakisha kumurongo ukoresheje izina ryibikoresho byawe kugirango ubone amabwiriza yihariye.

Manura aya makuru hano - Bigiye kuza vuba